OKB döngüsünde kompulsiyonlar
Kompulsiyon (Zorlayıcı Davranış) Nedir?
Obsesyonların kaygısını geçici azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışlar veya zihinsel eylemler. Kısa vadede rahatlatır, uzun vadede döngüyü güçlendirir.
Ücretsiz değerlendirme seansı için yazınKompulsiyon türleri (gözle görülür ve zihinsel)
Kompulsiyonlar iki ana grupta ele alınabilir: gözle görülür (davranışsal) ve zihinsel (gizli) kompulsiyonlar. Her ikisi de aynı amaca hizmet eder: obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak.
Gözle görülür kompulsiyonlar dışarıdan fark edilebilir: elleri yıkamak, bir şeyleri kontrol etmek, eşyaları düzenlemek. Zihinsel kompulsiyonlar ise dışarıdan görünmez: içten dua etmek, bir düşünceyi başka bir düşünceyle nötralize etmek, zihinde sayı yapmak.
- Gözle görülür: Yıkama, kontrol, sıralama, dokunma, tekrarlama
- Zihinsel: Zihinde sayma, dua etme, iyi düşünceyle kötü düşünceyi giderme
- Kaçınma: Obsesyonu tetikleyen durumlardan uzak durma
- Güvence arama: Başkalarına defalarca sorma, onay isteme
Güvence arama davranışı
Güvence arama, OKB'de en sık görülen kompulsiyonlardan biridir. Kişi yakınlarına "Bir şey olur mu?", "Emin misin?", "Kötü bir şey olmayacak değil mi?" gibi soruları defalarca sorar. Her güvence kısa süreli rahatlama sağlar ancak bir süre sonra kaygı geri döner ve soru tekrarlanır.
Güvence arama, aynı zamanda internette sürekli araştırma yapma, doktora sürekli muayene olma veya aynı konuyu defalarca kontrol etme şeklinde de ortaya çıkabilir. Bu davranış, belirsizliğe tahammülü azaltır ve OKB döngüsünü besler.
Kompulsiyon döngüsü
Kompulsiyonların OKB döngüsündeki rolü
Kompulsiyonlar, OKB döngüsünün en kritik parçasıdır. Kısa vadede kaygıyı azaltarak kişiye rahatlama hissi verir. Ancak bu rahatlama, beynin "Kompulsiyon yapmak işe yaradı, kaygı azaldı" mesajını almasına neden olur. Böylece obsesyon geldiğinde kompulsiyon yapma eğilimi güçlenir.
Bir sonraki obsesyonda kaygı daha da yüksek gelir çünkü beyin kompulsiyon olmadan kaygının azalmayacağını öğrenmiştir. Bu yüzden OKB tedavisinde en önemli adımlardan biri, kompulsiyonları bırakmayı öğrenmektir — buna "tepki önleme" denir.
Kompulsiyon bırakılınca ne olur?
Kompulsiyon yapılmadığında kaygı önce yükselir, sonra zamanla kendiliğinden azalır. Bu durum, beynin kaygının kompulsiyon olmadan da geçebileceğini öğrenmesini sağlar. İlk denemeler zorlayıcı olabilir ancak tekrarlandıkça kaygı tepkisi zayıflar.
İlk adımı atmak istiyorsanız
Ücretsiz değerlendirme seansında OKB döngünüzü birlikte anlamaya başlarız. Devam etmek isterseniz size uygun bir çalışma planı oluştururuz.
Ücretsiz değerlendirme seansı için yazınSık sorulan sorular
Kompulsiyon yapmadığınızda kaygı önce yükselir, ancak zamanla kendiliğinden azalır. Bu sürece "alışma" denir. İlk denemeler zorlayıcı olabilir, ancak tekrarlandıkça kaygı tepkisi zayıflar.
Zihinsel kompulsiyonlar, dışarıdan görünmeyen ancak kaygıyı azaltmak için yapılan zihinsel eylemlerdir. Örneğin: zihinde dua etmek, iyi bir düşünceyle kötü düşünceyi nötralize etmek, belirli sayılara kadar saymak.
Kompulsiyonları bırakmak bir zorunluluk değil, OKB döngüsünü kırmak için atılan önemli bir adımdır. Terapi sürecinde kendi hızınızda, sizi zorlamadan çalışılır. Amaç kaygıyla baş edebilmek için yeni yollar öğrenmektir.