Duygu durumu ve eylem
Davranışsal Aktivasyon Nedir?
Davranışsal aktivasyon, kişinin iyi hissetmeyi beklemeden, yaşamla yeniden temas kuracak küçük ve planlı davranış adımları atmasını hedefler.
Ücretsiz değerlendirme seansı için yazınGeri çekilme kendini besleyebilir
Duygu çökkünlüğünde kişi genellikle daha az hareket eder, daha az görüşür, daha az sorumluluk alır ve daha az keyif ya da başarı deneyimi yaşar. Bu geri çekilme anlaşılırdır; çünkü enerji azdır ve dünya daha zor görünür.
Fakat geri çekilme arttıkça doğal pekiştireçler azalır. Keyif, temas, ustalık ve anlam deneyimleri azaldıkça kişi daha da isteksiz hissedebilir. Davranışsal aktivasyon bu döngüyü hedefler.
Duygu gelmeden davranış başlayabilir
Bu yaklaşımın önemli fikri şudur: Bazen önce motivasyon gelmez. Kişi küçük bir davranışa başladıkça duygu ve enerji yavaş yavaş değişebilir. Bu “kendini zorla” demek değildir; davranışı kişinin kapasitesine göre küçültmek demektir.
Bir yürüyüş on dakika olabilir, bir iş yalnızca beş dakika açılabilir, bir sosyal temas tek mesajla başlayabilir. Ölçüt kahramanca performans değil, yaşamla temasın yeniden kurulmasıdır.
Aktivite seçimi rastgele yapılmaz
Davranışsal aktivasyonda aktiviteler yalnızca keyifli oldukları için seçilmez. Bazıları keyif, bazıları sorumluluk, bazıları ilişki, bazıları beden bakımı, bazıları anlam veya ustalık duygusu sağlar. Kişinin hangi alanda daraldığına bakılır.
Ayrıca kaçınma davranışları da incelenir. Kişi hangi durumdan uzak duruyor, bu uzak durma kısa vadede neyi azaltıyor, uzun vadede neyi eksiltiyor? Aktivasyon planı bu haritaya göre yapılır.
Terapi sürecinde takip önemlidir
Davranışsal aktivasyon yalnızca öneri listesi değildir. Planlanan davranışların yapılıp yapılmadığı, yapılmadıysa hangi engellerin çıktığı, yapıldıysa duygu ve yaşam alanında ne değiştiği birlikte izlenir.
Bu takip kişiyi denetlemek için değil, öğrenmek için yapılır. Adım çok büyükse küçültülür, zamanlama uygun değilse değiştirilir, değerle bağlantısı zayıfsa yeniden seçilir.
Sık Sorulan Sorular
Davranışsal aktivasyon pozitif düşünmek midir?
Hayır. Düşünceyi olumluya çevirmekten çok, yaşamla temas eden davranışları planlı biçimde artırmaya odaklanır.
Depresyonda hareket etmek zor gelirse ne olur?
Bu beklenen bir durumdur. Adımlar çok küçük, gerçekçi ve kişinin kapasitesine uygun seçilmelidir.
Davranışsal aktivasyon tek başına yeterli mi?
Bazı durumlarda temel müdahale olabilir; bazı durumlarda bilişsel çalışma, değerler, uyku düzeni veya başka klinik desteklerle birlikte ele alınır.