Bilimsel temelli terapi yaklaşımı
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?
BDT, kişinin düşünce, duygu, beden tepkisi ve davranışları arasındaki döngüyü anlamasına ve bu döngüde değiştirilebilir noktalar bulmasına yardım eden yapılandırılmış bir terapi yaklaşımıdır.
Ücretsiz değerlendirme seansı için yazınBDT’nin temel fikri
BDT’ye göre yaşadığımız olaylar önemlidir; fakat bu olayları nasıl yorumladığımız, bedende ne hissettiğimiz ve sonrasında ne yaptığımız da en az olayın kendisi kadar belirleyicidir. Aynı durum bir kişide kaygı, başka bir kişide öfke, başka bir kişide geri çekilme yaratabilir.
Bu fark çoğu zaman otomatik düşünceler, öğrenilmiş kurallar, geçmiş deneyimler ve mevcut bağlamla ilgilidir. BDT bu halkaları görünür hale getirir: Ne oldu, akıldan ne geçti, bedende ne oldu, kişi ne yaptı, sonuç ne oldu?
BDT sadece “düşünce değiştir” demek değildir
BDT bazen fazla basit anlatılır: “Olumsuz düşünceyi olumlu düşünceyle değiştir.” Bu doğru bir özet değildir. Klinik BDT, düşünceleri daha dengeli incelemenin yanında davranışsal deneyler, maruz bırakma, aktivite planlama, beceri çalışmaları ve kaçınma döngülerini de ele alır.
Amaç kişiye sahte olumlu cümleler öğretmek değil, düşünce ve davranış örüntülerini daha gerçekçi ve işlevsel hale getirmektir. Bir düşünce kısmen doğru olabilir; yine de ona verilen tepki kişinin hayatını daraltıyor olabilir.
Hangi sorunlarda kullanılabilir?
BDT; kaygı, panik, sosyal kaygı, OKB, depresif belirtiler, fobiler, öfke, uyku sorunları ve stresle ilişkili birçok zorlanmada kullanılan bilimsel temelli yaklaşımlardan biridir. Ancak “bu sorun varsa mutlaka şu teknik uygulanır” demek doğru değildir.
Kişinin yaşı, yaşam koşulları, belirtilerin şiddeti, eşlik eden riskler, hedefleri ve sürece katılım biçimi değerlendirilmelidir. BDT’nin yapılandırılmış tarafı güçlüdür; fakat iyi bir uygulama kişiye ve bağlama göre esnekleşir.
Terapi sürecinde nasıl ilerler?
İlk aşamada kişinin yaşadığı zorlanma somut örneklerle anlaşılır. Hangi durumlarda artıyor, kişi o anda ne düşünüyor, ne hissediyor, ne yapıyor ve bu davranış kısa-uzun vadede ne sonuç doğuruyor? Bu formülasyon çalışmanın temelini oluşturur.
Sonrasında hedefe uygun araçlar seçilir. Düşünce kaydı, bilişsel yeniden değerlendirme, davranışsal deney, maruz bırakma, davranışsal aktivasyon veya problem çözme gibi yöntemler kullanılabilir. Seans dışı küçük uygulamalar, öğrenmenin günlük yaşama taşınması için önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
BDT kaç seansta etki eder?
Süre kişiden kişiye değişir. Sorunun niteliği, süresi, eşlik eden yaşam koşulları, hedefler ve seans dışı uygulamalar süreci etkiler. Kesin süre vaadi doğru değildir.
BDT herkese uygun mudur?
Birçok kişi için yararlı olabilir; fakat herkes için tek doğru yaklaşım değildir. Uygunluk kişisel değerlendirme ve terapi hedeflerine göre belirlenir.
BDT ile ACT arasındaki fark nedir?
BDT çoğu zaman düşünce içeriği ve davranış döngülerini yapılandırılmış biçimde inceler. ACT ise düşünceyle ilişki, kabul ve değer odaklı davranışa daha fazla vurgu yapar. İkisi birlikte de kullanılabilir.