Terapi yaklaşımlarını anlama
ACT ve BDT Arasındaki Fark
ACT ve BDT birbirine rakip iki kamp gibi değil, farklı vurgu noktaları olan bilimsel temelli psikolojik çalışma yaklaşımları olarak düşünülmelidir.
Ücretsiz değerlendirme seansı için yazınBDT tek bir teknikten ibaret değildir
BDT; bilişsel yeniden değerlendirme, davranışsal deney, maruz bırakma ve davranışsal aktivasyon gibi farklı araçları kapsayan geniş bir terapi geleneğidir. Klasik bilişsel çalışmada kişinin bir olayı nasıl yorumladığı ve bu yorumun duygu-davranış zincirini nasıl etkilediği incelenebilir.
Bu yaklaşım “her düşünceyi pozitife çevir” demek değildir. Amaç, düşünceyi bağlamı içinde sınamak ve kişiye daha gerçekçi ya da işlevsel davranış seçenekleri açmaktır.
ACT, BDT ailesi içinde bağlamsal bir yaklaşımdır
ACT çoğu zaman “BDT’nin karşısında” anlatılsa da çağdaş bilişsel ve davranışçı terapi ailesi içinde değerlendirilir. Ayırt edici vurgu, bir düşüncenin yalnızca doğru olup olmadığını değil, o anda kişinin davranışını nasıl etkilediğini de incelemektir.
“Yetersizim” düşüncesi geldiğinde kişi buna tamamen yapışıyor mu, yoksa onu zihnin ürettiği bir cümle olarak fark edip önem verdiği yönde davranabiliyor mu? ACT kabul, ayrışma, değerler ve kararlı eylem süreçleriyle bu hareket alanını genişletmeye çalışır.
Davranış değişimi ikisinde de önemlidir
ACT ve BDT arasındaki farklar vurgulansa da ikisi de davranışı önemser. Kaçınma, güvenlik davranışları, aktivite azalması, sosyal geri çekilme veya kompulsiyonlar yalnızca zihinsel düzeyde değil, günlük yaşamda çalışılır.
Bu yüzden iyi bir terapi süreci yalnızca konuşma ve içgörüden ibaret değildir. Kişinin gerçek hayatta küçük denemeler yapması, sonuçları gözlemesi ve yeni öğrenmeler oluşturması gerekir.
Hangisi daha uygun?
Bunun tek bir cevabı yoktur. Bazı kişilerde düşünce kayıtları ve bilişsel yeniden değerlendirme çok açıklayıcıdır. Bazı kişilerde düşünceyle tartışmak ruminasyonu artırır ve ayrışma daha işlevsel olur. Bazı durumlarda maruz bırakma, davranışsal aktivasyon veya değer çalışması daha merkezi olabilir.
Klinik açıdan daha doğru soru “ACT mi BDT mi?” değil, “Bu kişide hangi süreç şu anda değişim için en iyi giriş noktası?” sorusudur. PBT yaklaşımı bu seçimi daha kişiselleştirilmiş hale getirir.
Sık Sorulan Sorular
ACT mi daha iyi, BDT mi?
Genel bir üstünlük iddiası doğru değildir. Uygun yaklaşım kişinin sorunu, hedefleri, bağlamı ve süreç haritasına göre belirlenir.
ACT ve BDT birlikte kullanılabilir mi?
Evet. Klinik pratikte bu yaklaşımların araçları kişinin ihtiyacına göre birlikte kullanılabilir.
ACT düşünce değiştirmez mi?
ACT düşüncenin içeriğini değiştirmeye odaklanmayabilir; ancak düşünceyle ilişki değiştiğinde düşüncenin etkisi ve bazen içeriği de değişebilir.